W Austrii i Chinach powstały pierwsze zegary jądrowe

wczoraj, 10:24

W niewielkich kryształach zawierających tor-229 zaczyna się nowy rozdział historii precyzyjnych pomiarów czasu. Dwa niezależne zespoły, europejski i chiński, zbudowały pierwsze zegary jądrowe. Jeden z nich już wykorzystano do poszukiwania śladów ciemnej materii, drugi do pokazania, jak poprawić stabilność nowej technologii. Artykuły opisujące osiągnięcia obu zespołów zostały opublikowane 7 października na łamach Nature.



Nie chcą miliarda euro za zbudowanie teleskopu na Wyspach Kanaryjskich

25 września 2026, 09:12

Członkowie Thirty Meter Telescope (TMT) International Organization odrzucili ofertę dofinansowania w wysokości 1 miliarda euro w zamian za wybudowanie TMT na Wyspach Kanaryjskich w Obserwatorium Roque de los Muchachos na wyspie La Palma. Miejsce to jest – po Obserwatorium Mauna Kea – drugą najlepszą na półkuli północnej lokalizacją dla teleskopów. Znajdują się tam jedne z najnowocześniejszych urządzeń.


Zaobserwowali grawitację Einsteina w świecie kwantów

8 września 2026, 09:05

Spadający atom przyspiesza pod wpływem grawitacji. Mechanika kwantowa dodaje do tego obrazu zmianę fazy fali materii. Międzynarodowy zespół naukowy po raz pierwszy zmierzył tę zmianę względem fali nieruchomej. Wynik okazał się zgodny z przewidywaniami wynikającymi z zastosowania zasady równoważności Einsteina do obiektu kwantowego.


Sztuczna inteligencja pomoże projektować eksperymenty naukowe?

7 września 2026, 10:58

Laboratorium naukowe może być wyposażone we wszystkie urządzenia niezbędne do dokonania odkrycia, a mimo to naukowcy mogą nie wiedzieć, jak je ze sobą połączyć, by przeprowadzić badania. Lasery, soczewki, zwierciadła i inne narzędzia mają tak wiele możliwości, można je konfigurować na tyle sposobów, że sprawdzenie wszystkich potencjalnych rozwiązań przekracza ludzkie możliwości. Fizycy polegają więc na wiedzy, doświadczeniu i intuicji. Czasem jednak to nie wystarcza.


S301 – gwiazda najbliższa czarnej dziurze Drogi Mlecznej to okazja do niezwykłych badań

24 sierpnia 2026, 09:01

Badacze z Instytutu Fizyki Pozaziemskiej im. Maxa Plancka (MPE) odkryli gwiazdę najbliższą Sagittarius A*, supermasywnej czarnej dziurze w centrum Drogi Mlecznej. Gwiazda S301 znajduje się na silnie eliptycznej orbicie i obiega czarną dziurę w ciągu zaledwie 8,7 lat. W trakcie największego zbliżenia znajduje się w odległości zaledwie 12 jednostek astronomicznych od SgrA*. Pędzi wówczas z prędkością 25 000 km/s.


Badania z CERN-u rzucają wyzwanie popularnej teorii zachowania gluonów w jądrze atomu

12 sierpnia 2026, 11:24

Chociaż kwarki są opisywane jako podstawowe cegiełki materii, niemal cała masa widzialnego wszechświata – od atomów w naszych organizmach po materię wewnątrz gwiazd – pochodzi tak naprawdę z energii gluonów i oddziaływań silnych, które łączą kwarki ze sobą. Zatem zrozumienie, jak gluony zachowują się wewnątrz jądra atomowego jest niezbędne do zrozumienia, jak materia nabywa masę i strukturę, mówi profesor fizyki i astronomii Daniel Tapia Takaki z University of Kansas, który pracuje przy eksperymencie ALICE w CERN-ie.


List papieża rzuca nowe światło na europejski wymiar bitwy pod Hastings

11 sierpnia 2026, 15:30

Bitwa pod Hastings w 1066 roku to jeden z najważniejszych momentów w historii Anglii. W bitwie tej zginął Harold Godwinson (Harold II), ostatni anglosaski król Anglii, a tron objął normański najeźdźca Wilhelm Zdobywca. Nowe badania brytyjskiego historyka prof. Toma Licence’a z University of East Anglia sugerują, że bardzo istotną rolę mogła odegrać polityka kościelna rozgrywająca się blisko tysiąc kilometrów od pola bitwy – w Rzymie.


Fizyka i lingwistyka wyjaśniły, dlaczego dla starożytnych Egipcjan pawian był symbolem boga Thota

3 sierpnia 2026, 15:18

Starożytni Egipcjanie czcili Thota – boga mądrości, pisma, magii i Księżyca – pod dwiema zwierzęcymi postaciami: ibisa oraz pawiana. O ile związek ibisa z Księżycem od dawna tłumaczono jego zakrzywionym, sierpowatym dziobem i czarno-białym upierzeniem przypominającym fazy ziemskiego satelity, o tyle Thot jako pawian od dekad pozostawał zagadką. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Time and Mind przez Nathaniela Dominy'ego (Dartmouth College) i Catherine Hobaiter (University of St Andrews) proponuje zaskakująco proste wyjaśnienie.


Naukowcy z Krakowa pomogli badać hipotetyczny świat lustrzany

30 lipca 2026, 08:15

Fizycy z Instytutu Paula Scherrera (PSI) w Szwajcarii, we współpracy z ETH Zurych i zespołem z Instytutu Fizyki im. Mariana Smoluchowskiego na Uniwersytecie Jagiellońskim – w skład którego wchodzili profesor Kazimierz Bodek, doktor Dagmara Rozpędzik i doktor Jacek Zejma – przeprowadzili jeden z najczulszych dotąd testów hipotezy, że neutron może okresowo znikać w równoległym, lustrzanym sektorze materii.


Percepcja w starciu z architekturą. Jak zmysły reagują na obróconą przestrzeń?

20 lipca 2026, 15:46

Ludzki układ nerwowy od pierwszych dni życia uczy się funkcjonowania w środowisku o stałych zasadach grawitacji. Zderzenie wrodzonych przyzwyczajeń z obiektami, które celowo zaburzają pion i poziom, stanowi fascynujący sprawdzian dla naszego aparatu przedsionkowego. Zjawisko to można bezpiecznie zaobserwować w terenie, analizując fizyczne reakcje organizmu na nietypową infrastrukturę rekreacyjną.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy